دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست؟

دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست؟

دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست؟ و چگونه کار میکند؟ دستگاه اکسیژن ساز خانگی (Home Oxygen Concentrator) یک وسیله پزشکی است که برای تأمین اکسیژن مورد نیاز بیماران مبتلا به مشکلات تنفسی در منزل استفاده می‌شود. این دستگاه، هوای محیط را دریافت کرده و با فیلتر کردن نیتروژن و سایر گازها، اکسیژن خالص‌تر (معمولاً بین ۹۰ تا ۹۵٪) را برای بیمار فراهم می‌کند.

تاریحچه دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست؟

دستگاه اکسیژن ساز در اواسط دهه 70میلادی معرفی شد و به یکی از راحت ترین و در دسترس ترین منابع قابل اعتماد اکسیژن مکمل، تبدیل شد. یک دستگاه اکسیژن ساز میتواند تمام اکسیژن مورد نیاز بیمار را تامین کند. هوایی که ما تنفس میکنیم دارای %21 اکسیژن، %78 نیتروژن و %1 گازهای دیگر است.

در دستگاه اکسیژن ساز هوای اتاق از طریق یک ماده غربالگر عبور میکند.این ماده اکسیژن را از نیتروژن و دیگر گازهای موجود در هوای اتاق جدا میکند.در نتیجه یک منبع ثابت با غلظت بالای اکسیژن مکمل را برای بیمار مهیا مینماید.
امروزه، دستگاه های اکسیژن ساز به طور گسترده ای در منازل و شرایط خانگی استفاده می شود. دلیل اصلی این موضع این است که آنها دارای ابعاد کوچک و نسبتا جمع و جور بوده و استفاده از آنها بسیار ساده می باشد.

اولین شرکت سازنده دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست؟

شرکت کاربید Union و شرکت Bendix هر دو تولیدکننده اولیه بودند.قبل از آن دوران ، درمان با اکسیژن پزشکی خانگی نیاز به استفاده از سیلندرهای اکسیژن فشار قوی و یا سیستم های کوچک اکسیژن مایع کریوژنیک داشت.

هر دوی این سیستم های برای تکمیل منابع اکسیژن به بازدیدهای مکرر از خانه توسط تامین کنندگان نیاز داشتند. در ایالات متحده ، مدیکر نرخ هزینه خدمات ماهانه برای درمان اکسیژن در منزل را در اواسط دهه 1980 تغییر داد. همچنین باعث شد صنعت تجهیزات پزشکی با دوام (DME) به سرعت به سمت دستگاه های اکسیژن ساز به عنوان راهی برای کنترل هزینه ها باشند. این تغییر بازپرداخت به طور چشمگیری باعث کاهش تعداد سیستم های فشار قوی اولیه و اکسیژن مایع در استفاده در خانه های ایالات متحده در آن زمان شد.

دستگاه های اکسیژن ساز به رایج ترین وسیله برای تحویل اکسیژن خانگی تبدیل شدند. در نتیجه این تغییر ، تعداد تولیدکننده هایی که وارد بازار دستگاه های اکسیژن ساز می شوند ، بصورت نمایی افزایش یافته است. شرکت Union Carbide روش غربال مولکولی را در دهه 50 میلادی اختراع کرد که این دستگاه ها را ممکن ساخت. همچنین اولین سیستم اکسیژن پزشکی مایع خانگی کرایوژنیک در دهه 1960 اختراع کرد.

کار دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست؟

دستگاه اکسیژن ساز ، (Oxygen Concentrator) دستگاهی است که برای غنی سازی اکسیژن هوا بکار می رود.اکسیژن ساز دستگاههای پزشکی هستند که اکسیژن موجود در هوای محیط را متمرکز میکنند تا گاز اکسیژن غنی را برای بیماران تامین کنند.دو نوع اصلی از اکسیژن سازها به نام اکسیژن ساز ثابت و قابل حمل (پرتابل).

اغلب اکسیژن سازهای خانگی، از نوع ثابت هستند و میتوانند برای تولید اکسیژن، به صورت مداوم و یا پالسی مورد استفاده قرار بگیرند.اکسیژن سازهای قابل حمل، برای راحتی انتقال، طراحی شده اند. اغلب فقط به صورت پالسی اکسیژن تولید میکنند.برای بهره بردن حداکثر از اکسیژن تراپی، بهتر است از لوازم جانبی اکسیژن ساز مانند فیلتر، مرطوب ساز، لوله ی اکسیژن و غیره استفاده کرد.

امروزه، اکسیژن تراپی به کمک انواع متعدد اکسیژن سازها، بسیار راحت و بدون دردسر است.

 دستگاه اکسیژن ساز چیست چگونه کار می کند؟

برای بیمارانی که از آمفیزم، بیماری مزمن انسداد ریه و یا سایر بیماریهای تنفسی رنج میبرند، اکسیژن سازها یکی از تجهیزات ضروری پزشکی هستند. بیماران حاد ریوی، پونومی، آسمی، قلبی از این دستگاه استفاده میکنند.
زندگی بسیاری از بیماران به این دستگاه وابسته است. برای تامین مستمر اکسیژن، در محیط خانه، برای بیماران نیازمند به اکسیژن تراپی، استفاده از این دستگاه مفید خواهد بود.

پزشکان اغلب مقدار اکسیژن مورد نیاز بیمار را در نسخه مشخص میکنند. این میزان اکسیژن اغلب با واحد لیتر در دقیقه معین میشود. بسیاری از بیماران، بسته به شرایط شان، به جز هنگام روز، در شب نیز به اکسیژن ساز نیاز دارند.
در این صورت نیاز به استفاده از اکسیژن سازهای خانگی خواهد بود

 دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست چگونه کار میکند؟

یک دستگاه اکسیژن ساز، از تکنیک بسیار ساده جهت فراهم سازی اکسیژن مورد نیاز بیمار، استفاده مینماید.دستگاه اکسیژن ساز، توسط پمپ مخصوص، هوای درون اتاق را مکیده و سپس از محفظه های پودر زئولیت عبور میدهد.
پودر زئولیت، اکسیژن 21 درصد موجود در هوای ورودی را از گازهای دیگر هوا جدا  و به سمت محفظه های دیگر هدایت مینماید.

کمپرسور موجود در دستگاه اکسیژن ساز، فشار و درصد اکسیژن را در محفظه ها بالا برده و خلوص اکسیژن داخل آنها را به 94 درصد و فشار آنرا به حدود 230 میلیمتر جیوه میرساند.اکسیژن از درون محفظه نگهداری به پشت فلومتر جلوی دستگاه هدایت و از نازل مخصوص به سمت بینی و دهان بیمار هدایت میگردد.

اجزای دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست؟

1- دستگیره دستگاه : برای حمل دستگاه از این قسمت استفاده میشود.
2- جریان سنج : میزان جریان خروجی اکسیژن را در واحد لیتر بر دقیقه نشان میدهد. ( L/PM )
3- لیوان مرطوب کننده : جهت مرطوب کردن اکسیژن خروجی
4- چرخ های دستگاه : جهت تسهیل در جابجایی دستگاه از آن استفاده میشود.
5- محل اتصال لیوان مرطوب کننده : برای اتصال لیوان مرطوب کننده و یا رابط شیلنگ از آن استفاده میشود.
6- خروجی اکسیژن : محل خروج اکسیژن دستگاه است. اتصال کانولا به دستگاه در این محل انجام میشود

اجزای جانبی دستگاه اکسیژن ساز چیست

• نبولایزر
• لیوان مرطوب کننده
• فیلتر دستگاه اکسیژن ساز
• فیلتر گردگیر
• چادر اکسیژن
• سوند نازال اکسیژن
• ماسک اکسیژن

طرز کار دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست

دستگاه های اکسیژن ساز با استفاده از فناوری جذب نوسان فشار (PSA) به طور گسترده ای برای تهیه اکسیژن در برنامه های مراقبت های بهداشتی مورد استفاده قرار می گیرند ، به خصوص در مواردی که اکسیژن مایع یا تحت فشار بیش از حد خطرناک یا ناخوشایند باشد ،مانند خانه ها یا کلینیک های قابل حمل. برای اهداف دیگر نیز دستگاه های اکسیژن ساز مبتنی بر فناوری غشای جداسازی ازت وجود دارد .

یک دستگاه های اکسیژن ساز هوا را به خود جذب می کند و نیتروژن را از آن خارج می کند و یک گاز غنی شده با اکسیژن را برای افرادی که به دلیل پایین بودن سطح اکسیژن موجود در خون آنها به اکسیژن پزشکی نیاز دارند ، تحویل می دهد. دستگاه های اکسیژن ساز منبع اقتصادی اکسیژن را در فرآیندهای صنعتی فراهم می کنند و به عنوان تولید کننده گاز اکسیژن یا گیاهان تولید اکسیژن نیز شناخته می شوند .

جذب نوسان فشار در دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست

این اکسیژن ساز از یک غربال مولکولی برای جذب گازها استفاده می کنند و بر اساس اصل جذب تحت فشار ازت اتمسفر بر روی مواد معدنی زئولیت و سپس تهویه ازت عمل می کنند.  بنابراین این نوع سیستم جذب از نظر عملکردی یک اسکرابر کننده نیتروژن است و سایر گازهای اتمسفری را نیز از آن عبور می دهد و اکسیژن را به عنوان گاز اولیه باقی می ماند. فناوری PSA یک تکنیک قابل اعتماد و اقتصادی برای تولید اکسیژن کوچک و متوسط ​​در مقیاس است.  جداسازی کرایوژنیک در حجم بالاتر مناسب تر است و تحویل خارجی به طور کلی برای حجم های کوچک مناسب تر است.

در فشار زیاد ، زئولیت متخلخل به دلیل مساحت زیاد و خصوصیات شیمیایی ، مقادیر زیادی ازت را جذب می کند. پس از جمع آوری اکسیژن و سایر اجزای آزاد ، افت فشار ایجاد می شود که باعث از بین رفتن نیتروژن می شود و پس از آن می توان آن را تخلیه کرد.

اجزاء دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست

اکسیژن ساز دارای یک کمپرسور هوا ، دو سیلندر پر از گلوله های زئولیت ، مخزن ، رگولاتور فشار و برخی از دریچه ها و لوله ها است.

دستگاه اکسیژن ساز خانگی در فاز اول چگونه کار میکند

در نیم چرخه اول سیلندر اول هوا را از کمپرسور دریافت می کند که حدود 3 ثانیه طول می کشد. ر این مدت فشار در سیلندر اول از اتمسفر به حدود 2.5 برابر فشار اتمسفر معمولی افزایش می یابد (به طور معمول اندازه گیری 20 psi / 138 kPa ، یا 2.36 اتمسفر مطلق) و زئولیت با نیتروژن اشباع می شود. با رسیدن اولین سیلندر به اکسیژن خالص (مقادیر کمی آرگون ، CO 2 ، بخار آب ، رادون وجود دارد)و سایر اجزای جوی جزئی جزئی) در نیمه اول چرخه ، دریچه ای باز می شود و گاز غنی شده با اکسیژن به مخزن فشار ، که به شلنگ اکسیژن بیمار متصل می شود ، جریان می یابد.

دستگاه اکسیژن ساز خانگی در فاز دوم چگونه کار میکند

در پایان نیمه اول چرخه ، موقعیت دریچه دیگر تغییر می کند به گونه ای که هوا از کمپرسور به سیلندر دوم هدایت می شود. فشار در سیلندر اول با حرکت اکسیژن غنی شده به داخل مخزن افت می کند و باعث می شود که نیتروژن مجدداً به شکل گاز دفع شود. در طول نیمه دوم چرخه ، موقعیت دریچه دیگری نیز وجود دارد كه باعث می شود گاز در سیلندر اول به فضای محیط بازگردد و غلظت اکسیژن در مخزن تحت فشار را از پایین آمدن از حدود 90٪ حفظ كند. فشار در شیلنگ که اکسیژن را از مخزن برابر کننده منتقل می کند توسط یک شیر کاهش فشار ثابت است.

واحدهای قدیمی با دوره حدود 20 ثانیه کار می کردند و حداکثر 5 لیتر در دقیقه اکسیژن 90٪ در اختیار شما قرار می داد. از حدود سال 1999 ، واحدهایی که قادرند حداکثر 10 لیتر در دقیقه را تأمین کنند ، وجود دارند.

کاربردهای دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست

اکسیژن سازهای پزشکی در بیمارستان ها یا خانه ها برای تولید اکسیژن برای بیماران استفاده می شوند. اکسیژن ساز PSA منبع اکسیژن مقرون به صرفه ای را فراهم می کنند.  آنها، امن تر ، ارزان تر و راحت تر از مخازن اکسیژن یا کپسول تحت فشار هستند.  آنها می توانند در صنایع مختلف از جمله پزشکی ، تولید داروسازی ، تصفیه آب و ساخت شیشه مورد استفاده قرار گیرند. اکسیژن ساز PSA به ویژه در مناطق دور افتاده یا غیرقابل دسترسی دنیا یا مراکز پزشکی سیار ( بیمارستان های نظامی) مفید هستند. 

دستگاه اکسیژن ساز خانگی قابل حمل

از اوایل دهه 2000 ، تعدادی از شرکت ها اکسیژن ساز قابل حمل تولید کرده اند. بطور معمول ، این دستگاه ها معادل یک تا پنج لیتر در دقیقه جریان مداوم اکسیژن را تولید می کنند و از برخی نسخه های جریان پالس یا “جریان تقاضا” برای تحویل اکسیژن تنها در هنگام استنشاق بیمار اکسیژن را آزاد می کنند. آنها همچنین می توانند پالسهای اکسیژن را برای تأمین جریان متناوب بالاتر یا کاهش مصرف انرژی فراهم کنند.

تحقیقات در مورد غلظت اکسیژن در حال انجام است و تکنیک های مدرن نشان می دهد که میزان جاذب مورد نیاز توسط اکسیژن سازهای پزشکی می تواند به طور بالقوه “به یک سوم کاهش یابد. این اکسیژن سازهای قابل حمل به طور معمول به یک پریز برق وصل می شوند و ممکن است یک باتری داخلی یا یک باتری خارجی برای کارکردن در خارج از خانه و در هنگام قطع برق داشته باشند. 

تغدیه دستگاه اکسیژن ساز خانگی چگونه است

اکسیژن سازهای قابل حمل معمولاً می توانند به خروجی برق DC یا فندک یک وسیله نقلیه وصل شوند. بیشتر این دستگاه ها برای استفاده سرپایی مناسب هستند. FAA استفاده از اکسیژن سازهای قابل حمل اکسیژن را در خطوط هوایی تجاری تأیید کرده است. با این حال، کاربران از این دستگاه ها باید قبل از سوار شدن به هواپیما بررسی کنند که کدام نام تجاری یا مدل خاص در خطوط هوایی خاص مجاز است. 

برخلاف خطوط هوایی تجاری ، کاربران هواپیما بدون فشار کابین نیاز به اکسیژن ساز دارند تا قادر به حرکت در ارتفاعات باشند. معمولاً اکسیژن ساز پالسی یا جریان پالس در هنگام خواب توسط بیماران استفاده نمی شوند.  مشكلی در كنترل كننده های اکسیژن ساز وجود ندارد كه در هنگام استنشاق خواب بیمار قادر به تشخیص آن نباشد. برخی اکسیژن ساز های قابل حمل بزرگتر طراحی شده اند تا علاوه بر حالت پالس جریان اکسیژن، در حالت جریان مداوم نیز فعالیت کنند. در صورت همراه بودن با دستگاه CPAP ، حالت جریان مداوم برای استفاده در شب بی خطر است .

ایمنی در دستگاه اکسیژن ساز خانگی چیست

در هر دو شرایط بالینی و مراقبت های ویژه، اکسیژن سازها از این مزیت برخوردار هستند که مانند سیلندرهای اکسیژن ، در صورت سوراخ شدن یا نشت ، میزان شعله آتش را به شدت افزایش نمی دهند. به این ترتیب ، اکسیژن ساز به ویژه در موقعیت های نظامی یا بحران، و در مکانهایی که مخازن اکسیژن ممکن است خطرناک یا غیر ممکن باشد ، از مزیت بالایی برخوردار هستند .

اکسیژن سازهای به اندازه کافی ضد آب در نظر گرفته شده اند که به عنوان یک نسخه تجویز شده برای استفاده در خانه هایشان به بیماران مجزا تهیه می شوند. به طور معمول از آنها به عنوان وسیله کمکی در کنار دستگاه سی پپ برای درمان  آپنه خواب شدید استفاده می شود. همچنین استفاده های پزشکی دیگری برای اکسیژن سازهای از جمله COPD و سایر بیماری های تنفسی وجود دارد.

اکسیژن سازهای مورد استفاده، دست دوم و تعمیر شده باید از طریق یک فروشنده معتبر خریداری شود. اکسیژن های طبیعی برای جامعه پزشکی بی فایده هستند زیرا سلامت فرد به طور مداوم به عملکرد مداوم واحد متکی است. با این حال ، چنین اکسیژن هایی برای علاقمندان به فلز و شیشه بسیار ارزشمند است. از آنجا که اکسیژن یک “گاز دائمی” است ، به دست آوردن آن به شکل بطری گران است.

دستگاه اکسیژن ساز خانگی در برابر صنعتی

فرآیندهای صنعتی ممکن است از فشار و جریان بسیار بالاتری نسبت به واحدهای پزشکی استفاده کنند. برای رفع این نیاز ، فرایند دیگری به نام جذب نوسان خلا (VSA) توسط شرکت ها تولید شده است. در این فرایند از یک فنر کم فشار و دریچه ای استفاده می شود که جریان را از طریق دمنده معکوس می کند. به طوری که مرحله بازسازی تحت یک خلاء اتفاق می افتد.

کسیژن سازهایی که از این فرآیند استفاده می کنند به صنعت آبزی پروری عرضه می شوند. اکسیژن سازهای صنعتی اغلب در طیف وسیع تری از ظرفیت نسبت به اکسیژن سازهای پزشکی موجود هستند. اکسیژن سازهای صنعتی گاهی به عنوان مولداکسیژن در صنایع اکسیژن و ازن شناخته می شوند تا آنها را از اکسیژن ساز پزشکی متمایز کنند .

این تمایز در تلاش است تا روشن شود كه اکسیژن سازهای صنعتی مورد تأیید سازمان غذا و دارو نیستند. همچنین برای استفاده به عنوان منبع اکسیژن پزشکی در كنار تختخواب مناسب نیستند.
با این حال ، استفاده از نامگذاری ژنراتور اکسیژن می تواند منجر به سردرگمی شود.

برای کسب راهنمایی در هنگام خرید اکسیژن ساز خانگی این مقاله را حتما مطالعه فرمایید.